Grenache/Garnacha

Grenache — người Tây Ban Nha gọi là Garnacha — là một trong những giống nho đỏ được trồng nhiều nhất thế giới, dù tên nó hiếm khi lên nhãn ở vị trí trang trọng. Đây là giống nền của Châteauneuf-du-Pape, của Priorat và của các chai GSM Úc. Trang này giải thích nó làm gì trong chai.

Giống này gốc ở đâu

Grenache nhiều khả năng bắt nguồn từ vùng Aragón ở bắc Tây Ban Nha. Đảo Sardinia cũng đưa ra yêu sách về nguồn gốc cổ hơn dựa trên phát hiện khảo cổ gần đây, nơi giống này mang tên Cannonau. Cuộc tranh luận chưa ngã ngũ.

Pháp trồng nhiều hơn Tây Ban Nha

Tính đến năm 2004, Pháp dẫn đầu với 95.700 hecta, vượt Tây Ban Nha với 82.300 hecta. Nghịch lý là giống có gốc Tây Ban Nha lại được trồng nhiều nhất ở Pháp — hệ quả của việc nó là xương sống của cả miền nam Rhône.

Vỏ mỏng, ít tannin, nhạt màu

Grenache có vỏ mỏng, tannin tự nhiên thấp và ít sắc tố. Rượu của nó thiếu cả độ chua, tannin lẫn màu — nghe như một danh sách nhược điểm, và đúng là như vậy nếu để nó đứng một mình.

Nhưng đường thì rất cao

Bù lại, giống này tích đường mạnh nên cho rượu có nồng độ cồn cao. Cồn tạo cảm giác đầy đặn và ngọt ở khẩu vị, che bớt phần thiếu cấu trúc. Đây là lý do rượu Grenache thấy đầy dù nhìn nhạt.

Vì sao nó luôn được đem đi phối

Chính vì thiếu tannin, màu và độ chua, Grenache thường được phối với Syrah, Carignan, Tempranillo, Mourvèdre hoặc Cinsault. Grenache cho phần thịt ngọt và cồn; các giống kia cho màu, cấu trúc và độ bền. Đây là quan hệ bổ khuyết rất rõ ràng.

Rượu dễ bị oxy hoá

Rượu Grenache rất dễ oxy hoá. Điều này nghĩa là chai mở ra nên uống hết trong một hai ngày, và cũng nghĩa là phần lớn chai Grenache không sinh ra để cất lâu — trừ những chai từ vườn nho già ở vùng đặc biệt.

Châteauneuf-du-Pape

Grenache là giống chủ đạo của hầu hết rượu nam Rhône, đặc biệt ở Châteauneuf-du-Pape, nơi nó thường chiếm hơn 80 phần trăm công thức. Nếu bạn từng uống một chai Châteauneuf, phần lớn thứ trong ly là giống này.

GSM là gì

Ở Úc, công thức Grenache – Syrah – Mourvèdre được viết tắt thành GSM và trở thành một dòng rượu có tên riêng. Đây là bản sao trực tiếp của công thức nam Rhône, đưa sang khí hậu nóng hơn.

Priorat

Gần 40 phần trăm diện tích vườn nho ở vùng Priorat của Catalunya trồng Garnacha. Ở đây vườn nho già trên đất đá phiến cho sản lượng chỉ khoảng 5 đến 6 hectolit mỗi hecta — cực kỳ thấp, và đó là lý do rượu Priorat cô đặc và đắt.

Vì sao sản lượng thấp lại quan trọng

Cây cho ít quả thì mỗi quả nhận nhiều dinh dưỡng và hương hơn. Với một giống vốn dễ loãng như Grenache, việc ép sản lượng xuống là cách duy nhất để có rượu cô đặc. Đây là khác biệt giữa chai Garnacha rẻ và chai Priorat.

Chín muộn, chịu hạn, chịu gió

Grenache chín muộn nên cần điều kiện nóng và khô. Cây chịu gió tốt — điểm rất có giá ở thung lũng Rhône nơi gió mistral thổi mạnh quanh năm.

Vì sao nhà vườn dần ngại trồng

Thân gỗ của cây khoẻ và tán rậm, nên hái máy và tỉa máy đều khó. Ở những vùng cơ giới hoá cao, đây là lý do thực tế khiến diện tích Grenache giảm dần dù chất lượng rượu không hề kém.

Rượu hồng Tavel

Vỏ mỏng và màu nhạt lại là ưu điểm cho rượu hồng. Tavel ở nam Rhône làm rosé đầy đặn và mọng quả từ Grenache, và đây là một trong số ít vùng trên thế giới chỉ làm mỗi rượu hồng.

Hương vị điển hình

Grenache cho hương quả đỏ — mâm xôi và dâu tây — kèm một nét tiêu trắng nhẹ. Chai từ vườn già hoặc vùng nóng thêm thảo mộc khô, cam thảo và da thuộc.

Rót và uống thế nào

Uống ở 15–17 độ C. Vì cồn cao, uống ấm quá sẽ thấy gắt, nên cho chai vào tủ mát 20 phút trước khi rót là hợp lý ở Việt Nam. Rosé Tavel thì uống lạnh 8–10 độ C.

Ăn gì với Grenache

Hợp món nướng thảo mộc, thịt cừu, gà quay, cà tím và ớt chuông nướng. Nét quả chín và cồn của rượu cũng chịu được món hơi cay, nên nó ghép được với nhiều món Việt đậm vị.

Giống này hợp với ai

Grenache hợp người thích vang đỏ ấm áp, mọng quả, ít chát. Nếu bạn thấy Cabernet quá khắt khe và Pinot Noir quá nhẹ, giống này thường nằm đúng ở khoảng giữa.