Tempranillo

Tempranillo là giống nho đỏ chủ lực của Tây Ban Nha, giống làm nên Rioja và Ribera del Duero. Nó cũng là giống mang nhiều tên gọi nhất trong danh mục nho thế giới — cùng một cây nhưng mỗi vùng gọi một kiểu. Trang này giải thích giống nho ấy và cách đọc nhãn Tây Ban Nha.

Cái tên nghĩa là gì

Tempranillo đến từ chữ temprano trong tiếng Tây Ban Nha, nghĩa là "sớm". Giống này chín trước phần lớn nho đỏ Tây Ban Nha vài tuần, và cái tên chính là ghi chú của nhà vườn về điều đó.

Giống lớn thứ tư thế giới

Năm 2015, Tempranillo là giống nho rượu được trồng rộng thứ tư thế giới với 232.561 hecta, trong đó 87 phần trăm nằm ở Tây Ban Nha. Đây là con số ít người ngờ tới, vì tên giống này không nổi bằng Cabernet hay Merlot.

Ở Tây Ban Nha nó chiếm bao nhiêu

Năm 2015, Tây Ban Nha trồng 201.051 hecta Tempranillo, chiếm 42 phần trăm toàn bộ diện tích nho đỏ của nước này. Gần một nửa nho đỏ Tây Ban Nha là giống này.

Rất nhiều tên gọi trong nước

Tuỳ vùng, giống mang tên Cencibel, Tinto Fino hay Tinta del País ở Ribera del Duero, Tinta de Toro ở vùng Toro, và Ull de Llebre ở Catalunya. Cùng một giống nho dưới năm cái tên.

Và hai tên ở Bồ Đào Nha

Sang Bồ Đào Nha, giống được gọi là Aragonez ở vùng Alentejo và Tinta Roriz ở Douro, nơi nó góp mặt trong rượu Port. Nếu bạn thấy các tên này trên nhãn thì vẫn đang uống Tempranillo.

Vì sao lại lắm tên như vậy

Giống này lan khắp bán đảo Iberia từ rất lâu trước khi có hệ thống định danh thống nhất. Mỗi vùng đặt tên theo cách của mình, rồi tên ấy đi vào quy định địa phương và ở lại luôn.

Vỏ dày nhưng chua thấp

Tempranillo có vỏ dày, cho màu và tannin tốt, nhưng lại thấp cả về độ chua lẫn lượng đường. Chua thấp nghĩa là rượu dễ thành nặng nề nếu trồng ở nơi quá nóng.

Vì sao nó thích vùng cao và mát

Chính vì chua thấp, giống này cho kết quả tốt nhất ở khí hậu lục địa mát và trên cao, như Ribera del Duero. Đêm lạnh giữ lại độ chua mà ban ngày nắng đã làm giảm.

Tính cách khá trung tính

Bản thân Tempranillo có hồ sơ hương tương đối trung tính, với anh đào, mận, thuốc lá, va ni, da thuộc và thảo mộc. Điều này nghĩa là cách làm rượu — nhất là gỗ sồi — ảnh hưởng rất mạnh tới chai cuối cùng.

Vì sao Rioja có mùi dừa

Rioja truyền thống dùng thùng gỗ sồi Mỹ, loại gỗ cho ghi chú dừa và va ni rõ rệt. Đây không phải hương của giống nho mà là hương của thùng, và nó đã trở thành dấu nhận dạng của cả một vùng.

Đọc nhãn Rioja

Rioja phân hạng theo thời gian ủ: Crianza, Reserva và Gran Reserva, với yêu cầu ủ tăng dần cả trong thùng lẫn trong chai. Đây là hệ thống hiếm hoi mà nhãn nói thẳng cho bạn biết rượu đã nằm bao lâu trước khi bán.

Vì sao hệ thống ấy tiện

Với phần lớn vùng rượu, bạn phải tự đoán chai đã sẵn sàng chưa. Ở Rioja, chai Gran Reserva đến tay bạn là đã qua nhiều năm ủ tại hầm nhà sản xuất — mua về là uống được ngay.

Ribera del Duero

Ribera del Duero nằm cao hơn và lạnh hơn Rioja, cho rượu đậm hơn, chắc hơn và ít nét gỗ ngọt hơn. Nếu bạn thấy Rioja hơi mềm và nhiều va ni, đây là hướng đi khác từ cùng một giống.

Phối với giống nào

Tempranillo hay được phối với Garnacha và Carignan. Garnacha thêm cồn và phần thịt ngọt, Carignan thêm màu và độ chua. Ba giống này là công thức đỏ cổ điển của bắc Tây Ban Nha.

Rót và uống thế nào

Uống ở 16–18 độ C. Chai Crianza mở ra là uống được; chai Reserva hoặc Gran Reserva nên rót ra bình 30 phút và rót nhẹ tay vì có thể có cặn.

Ăn gì với Tempranillo

Hợp thịt cừu nướng, jamón, xúc xích chorizo, phô mai cứng. Nét gỗ ngọt và tannin chín của rượu cũng đứng tốt bên món Việt nướng hoặc kho có vị ngọt như thịt kho tàu.

Giống này hợp với ai

Tempranillo hợp người thích vang đỏ vừa phải, không quá chát, có nét gỗ ấm và giá dễ chịu. Rioja Crianza là một trong những chai an toàn nhất khi mua tặng.