Chile Central Valley

Central Valley — tiếng Tây Ban Nha là Valle Central — là vùng làm rượu lớn nhất Chile và là nơi phần lớn chai rượu Chile bán ra thế giới bắt nguồn. Vùng gồm bốn thung lũng: Maipo, Rapel, Curicó và Maule.

Với người mua ở Việt Nam, đây là vùng đáng để hiểu kỹ, đơn giản vì tỉ lệ chất trên giá của nó tốt bậc nhất thế giới.

Một thung lũng bị kẹp giữa hai bức tường

Địa lý Chile giải thích gần hết mọi thứ về rượu ở đây. Vườn nho nằm trong dải đất hẹp giữa dãy Andes phía đông và Thái Bình Dương phía tây, với một rặng núi ven biển thấp nằm chen ở giữa.

• Andes thổi khí lạnh xuống thung lũng mỗi đêm. Ngày nóng, đêm lạnh — chênh lệch nhiệt độ ngày đêm rất lớn. Đó là điều kiện lý tưởng: quả chín đủ đường ban ngày mà vẫn giữ được độ chua ban đêm.
• Dòng hải lưu Humboldt chảy từ Nam Cực lên, làm nước biển ngoài khơi lạnh bất thường so với vĩ độ. Sương mù và gió biển từ đó thổi vào giữ cho các vườn gần bờ mát hẳn.
• Rặng núi ven biển chắn ẩm cho các thung lũng nằm sâu bên trong, khiến chúng khô và nóng hơn — chỗ dành cho Cabernet Sauvignon và Syrah.

Từ năm nào cũng vậy, mùa hè khô ráo và gần như không mưa lúc thu hoạch. Đây là lý do vang Chile ít chênh lệch giữa các năm vụ hơn hẳn vang châu Âu — một điểm cộng lớn khi mua mà không có thời gian tra cứu từng vintage.

Đất nước duy nhất chưa bao giờ bị phylloxera

Cuối thế kỷ 19, rệp rễ phylloxera quét sạch vườn nho châu Âu. Cách chữa duy nhất là ghép cành nho châu Âu lên gốc nho Mỹ kháng rệp — và tới nay gần như toàn bộ vườn nho thế giới đều là cây ghép.

Chile thì không. Sa mạc Atacama ở phía bắc, Andes ở phía đông, băng giá ở phía nam và đại dương ở phía tây khiến con rệp chưa bao giờ vào được. Nho ở đây vẫn trồng trên gốc thật của chính nó.

Carménère — giống nho tưởng đã tuyệt chủng

Đây là câu chuyện hay nhất của rượu Chile, và cũng là chỗ chính sự cô lập ấy phát huy tác dụng.

Carménère vốn là một giống nho của Médoc bên Bordeaux. Trận phylloxera năm 1867 gần như xoá sổ nó ở Pháp, và giới rượu coi như nó đã tuyệt chủng.

Nhưng trước đó, giới điền chủ Chile đã nhập cành nho Pháp về trồng. Suốt hơn một trăm năm, những gốc Carménère ấy sống yên ở Chile dưới cái tên Merlot — người trồng tin đó là một dòng Merlot địa phương. Mãi tới năm 1994, nhà nghiên cứu giống nho người Pháp Jean Boursiquot mới nhận ra đó là Carménère. Chính phủ Chile công nhận nó là một giống riêng vào năm 1998.

Nếm thì khá dễ nhận: màu rất đậm, tannin mềm hơn Cabernet Sauvignon, mùi quả chín kèm gia vị, tiêu xanh, ca cao, thuốc lá và da thuộc. Giống này chín rất muộn — nảy mầm sau Merlot vài ngày và chín sau Merlot hai tới ba tuần. Đó cũng là lý do nó chết ở Bordeaux ẩm ướt mà sống khoẻ ở Chile khô nắng.

Kho đang có gì

Nhóm lớn nhất là Cabernet Sauvignon, có mặt trong hơn một phần ba số chai: One Wine, Gran Toqui, Max, Arauco, FA 8 Classic và Y Reserva của Vina La Rosa.

Về Carménère có FA 8 của Santa Rita và La Rosa Carménère của Vina La Rosa. Về Syrah có One Wine, Gran Toqui và Chilano Vintage Collection.

Rượu trắng khá nhiều so với các vùng khác trong kho: Sauvignon Blanc của One Wine, Chilano Gran Reserva, Humo Blanco và Vina La Rosa; Chardonnay của One Wine và Chilano Gran Reserva. Có cả Pinot Noir của Humo Blanco và FA 8 Reserva — giống ưa lạnh, chỉ trồng được ở các khoảnh gần biển hoặc trên cao.

Về địa lý, phần lớn số chai đến từ Rapel Valley.

Đọc nhãn Chile

• Reserva, Gran Reserva — ở Chile các chữ này không bị ràng buộc chặt như ở Tây Ban Nha hay Ý. Chúng cho biết dòng sản phẩm cao hơn của chính nhà đó, không phải một chuẩn chung.
• Tên giống nho — nhãn Chile hầu như luôn ghi rõ giống, khác hẳn nhãn Pháp. Đây là điểm dễ chịu cho người mới.
• Tên thung lũng — càng hẹp càng nói được nhiều. Một chai ghi tên thung lũng cụ thể thường được chăm hơn chai chỉ ghi Valle Central.

Chọn chai nào

• Mới uống vang đỏ — Carménère. Tannin mềm, quả rõ, dễ vào hơn Cabernet Sauvignon.
• Bữa thịt nướng — Cabernet Sauvignon hoặc Syrah Chile. Đây là chỗ số tiền bỏ ra cho lại nhiều nhất.
• Hải sản, gỏi, món chua — Sauvignon Blanc. Độ chua cao và mùi cỏ tươi hợp đồ ăn Việt.
• Mua nhiều cho một bữa đông người — Chile là lựa chọn an toàn nhất, vì chất lượng ít dao động giữa các năm.