Riesling

Riesling là giống nho trắng của thung lũng sông Rhine và là giống được nhiều nhà phê bình xếp cao nhất trong nhóm nho trắng. Nó thơm, chua cao, làm được từ rượu khô tới rượu ngọt đặc, và sống lâu hơn phần lớn vang đỏ. Trang này giải thích giống nho ấy và cách đọc nhãn Đức.

Giống này gốc ở đâu

Riesling bắt nguồn từ vùng thung lũng sông Rhine ở tây nước Đức. Đây là quê hương thật sự của giống và cho tới nay vẫn là nơi nó thể hiện tốt nhất.

Ghi chép đầu tiên năm 1435

Nhắc tới Riesling sớm nhất là ngày 13 tháng 3 năm 1435, khi sổ kho của Bá tước John IV xứ Katzenelnbogen tại Rüsselsheim gần Rheingau ghi khoản 22 shilling mua hom nho Rießlingen cho vườn. Đây là một trong những mốc ghi chép chính xác nhất của bất kỳ giống nho nào.

Diện tích và thứ hạng

Tính đến năm 2004, Riesling đứng thứ 20 thế giới với khoảng 48.700 hecta. Năm 2015, Đức có 23.596 hecta, chiếm 23 phần trăm toàn bộ vườn nho nước này; Alsace có 3.350 hecta, chiếm 21,9 phần trăm.

Giống trắng số một của Đức

Gần một phần tư diện tích trồng nho của Đức là Riesling. Không nước lớn nào khác gắn danh tính rượu của mình với một giống trắng chặt chẽ đến thế.

Đây là giống thơm

Riesling thuộc nhóm giống thơm — hương hoa, gần như nước hoa, kèm độ chua cao. Bạn ngửi thấy giống nho ngay cả trước khi nếm, khác hẳn những giống trung tính như Chardonnay hay Glera.

Truyền đạt đất trồng rất rõ

Tính cách rượu Riesling chịu ảnh hưởng rất mạnh từ nơi trồng. Đây là lý do giới chuyên môn hay dùng giống này để nói về khái niệm terroir: cùng một người làm, hai mảnh đất cách nhau vài trăm mét cho hai chai khác nhau rõ.

Vì sao độ chua lại quan trọng

Chua cao là bộ khung của Riesling. Nó giữ cho rượu ngọt không bị lợ, giữ cho rượu khô luôn tươi, và là lý do chai để hai ba chục năm vẫn đứng vững. Không có độ chua ấy thì giống này mất hết ý nghĩa.

Thang độ ngọt của Đức

Rượu Đức xếp theo hệ Prädikat dựa trên lượng đường trong quả lúc hái: Kabinett, Spätlese, Auslese, Beerenauslese, Trockenbeerenauslese và Eiswein. Càng về cuối thang thì quả càng chín và rượu càng ngọt đặc.

Nhưng thang ấy không phải thang độ ngọt của chai

Đây là điểm gây nhầm lẫn nhất: hệ Prädikat đo đường trong quả lúc hái, không phải đường còn lại trong chai. Một chai Spätlese hoàn toàn có thể khô nếu nhà làm rượu để men ăn hết đường. Muốn chắc, tìm chữ trocken — nghĩa là khô.

Eiswein là gì

Eiswein làm từ quả bị đóng băng ngay trên cây rồi ép khi còn đông. Nước đá tách ra, phần nước quả còn lại cực kỳ cô đặc. Đây là dòng rượu hiếm và đắt vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc trời có đủ lạnh đúng lúc hay không.

Mùi xăng dầu trong Riesling

Chai Riesling có tuổi phát triển một mùi mà người nếm gọi thẳng là "xăng". Nó đến từ hợp chất TDN. Đây không phải lỗi mà là dấu hiệu tuổi tác, và nhiều người coi đó là điểm hấp dẫn nhất của giống.

Rượu sống được bao lâu

Chai làm tốt sống được từ 5 tới hơn 30 năm tuỳ phong cách. Với một giống trắng nồng độ thấp, đây là con số khác thường — và lần nữa, độ chua là lý do.

Riesling Alsace

Bên kia biên giới, Alsace làm Riesling gần như luôn khô, đầy đặn hơn và nồng hơn bản Đức. Cùng giống nho, hai triết lý khác nhau: Đức đề cao sự thanh mảnh, Alsace đề cao độ chín.

Áo và Clare Valley

Áo làm Riesling khô rất tinh tế ở Wachau. Thung lũng Clare của Úc thì cho Riesling khô, chua sắc và nhiều nét chanh — một phong cách rõ ràng và dễ nhận.

Rót và uống thế nào

Uống lạnh 8–10 độ C với bản khô, 6–8 độ C với bản ngọt. Đừng ướp quá lạnh vì hương sẽ đóng lại. Ly trắng thân nhỏ giữ nhiệt tốt hơn ly to.

Ăn gì với Riesling

Đây là giống ghép món tốt nhất cho ẩm thực châu Á. Độ chua cắt dầu mỡ, chút ngọt dịu lại vị cay, và nồng độ thấp không làm cay thêm gắt. Nó hợp lạ thường với món Việt có nước chấm chua ngọt, với hải sản hấp và với đồ nướng cay.

Giống này hợp với ai

Riesling hợp người muốn rượu trắng có cá tính và ăn được với bữa cơm Việt. Nếu bạn từng tránh nó vì nghĩ "rượu Đức là rượu ngọt", hãy thử một chai ghi trocken — rất có thể bạn sẽ đổi ý.