Emilia

Emilia là nửa phía tây của vùng Emilia-Romagna, trải quanh Piacenza, Parma, Reggio Emilia, Modena và Bologna. Đây là dải đồng bằng màu mỡ nhất nước Ý, quê của phô mai Parmigiano-Reggiano, giăm bông Parma và giấm balsamic Modena.

Về rượu, nó gắn với một thứ duy nhất: Lambrusco.

Một con đường La Mã đặt tên cho cả vùng

Năm 187 trước Công nguyên, tư lệnh La Mã Marcus Aemilius Lepidus cho xây một con đường chạy từ Ariminum — nay là Rimini bên bờ Adriatic — tới Placentia, tức Piacenza. Con đường dài 176 dặm La Mã, khoảng 260 km, và gần như thẳng tắp.

Các thành phố mọc lên dọc theo nó: Bologna lập năm 189 trước Công nguyên, còn Modena, Reggio Emilia và Parma đều lập năm 183 trước Công nguyên. Tới khoảng năm 7 trước Công nguyên, dưới thời hoàng đế Augustus, cả dải đất ấy được đặt tên là Regio VIII Aemilia — theo tên con đường.

Hai nghìn hai trăm năm sau, cái tên vẫn còn. Đi trên quốc lộ nối các thành phố này hôm nay là đi đúng trên tuyến La Mã cũ, và các thị trấn vẫn nằm thành một hàng thẳng như hồi ấy.

Lambrusco cũng không phải một giống

Lambrusco là tên gọi chung cho một nhóm giống, không phải một giống duy nhất. Sáu dòng chính là Grasparossa, Maestri, Marani, Montericco, Salamino và Sorbara, trong đó Salamino được trồng nhiều nhất. Tới cuối thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu giống nho đã ghi nhận hơn 60 dòng Lambrusco rải rác khắp nước Ý.

Mỗi dòng cho một kiểu rượu khác nhau: Sorbara nhạt màu và thanh, Grasparossa đậm và có tannin rõ hơn, Salamino nằm ở giữa. Vì thế nói "tôi không thích Lambrusco" thường là chưa gặp đúng dòng.

Vùng có tám tên gọi DOC dành cho loại rượu này, trong đó các cái tên hay gặp là Lambrusco di Sorbara, Lambrusco Grasparossa di Castelvetro và Lambrusco Salamino di Santa Croce.

Cato đã ghi lại năng suất của nó

Giống này đã được người Etruscan trồng, và Cato Già từng ghi lại mức năng suất đáng kinh ngạc của nó: sản lượng từ hai phần ba mẫu Anh đất đủ làm rượu đầy 300 chiếc vò amphora.

Ghi chép ấy nói lên bản chất của Lambrusco từ đầu: đây là giống của đồng bằng màu mỡ, cho rất nhiều quả, làm ra thứ rượu để uống hằng ngày trong bữa ăn — chứ không phải rượu để cất giữ.

Mười ba triệu thùng và một danh tiếng bị hỏng

Năm 1985, riêng bản Lambrusco ngọt xuất sang Mỹ đạt hơn 13 triệu thùng, trở thành loại rượu nhập khẩu bán chạy nhất nước Mỹ thời kỳ ấy.

Thành công đó có cái giá của nó. Thứ được bán là bản ngọt, làm công nghiệp, giá rất thấp — và trong hai thập niên, cả thế giới mặc định Lambrusco là rượu ngọt rẻ tiền. Danh tiếng ấy dính lại rất lâu, kể cả sau khi làn sóng đó qua đi.

Điều bị bỏ quên là bản secco — bản khô — vốn mới là thứ người địa phương uống. Với đồ ăn của chính vùng này, nó gần như không có đối thủ: bọt khí và độ chua cắt qua độ béo của giăm bông, phô mai cứng và mì trứng theo cách mà rất ít vang đỏ tĩnh làm được.

Ba mức ngọt trên nhãn

Secco — khô. Đây là bản nên tìm nếu định uống trong bữa cơm.

Amabile — ngọt nhẹ.

Dolce — ngọt rõ.

Ba chữ này quyết định trải nghiệm nhiều hơn cả tên vùng, nên đáng để tìm trên nhãn trước tiên.

Kho đang có gì

Một chai: Tavernello Rubicone Trebbiano-Chardonnay — chai trắng pha hai giống, ở tầm phổ thông. Tên gọi Rubicone lấy từ sông Rubicon, con sông mà Julius Caesar vượt qua năm 49 trước Công nguyên.

Trebbiano cho độ chua và nét chanh; Chardonnay cho thân và độ tròn. Đây là công thức pha rất thực dụng: giữ được sự tươi mát mà không quá mỏng.

Rót và ăn với gì

Chai trắng — 8 đến 10 độ C.

Nếu gặp chai Lambrusco — 10 đến 12 độ C, uống mát tay chứ đừng ướp đá như vang sủi trắng.

Ăn với gì — chai trắng ở đây hợp hải sản, gỏi, đồ chiên, salad. Với đồ ăn của chính vùng Emilia — giăm bông, phô mai cứng, mì trứng, thịt heo — thì một chai Lambrusco khô mới là cặp đôi đúng.

Để dành — không. Uống trong một tới hai năm.

Chọn chai nào

Bữa cơm hằng ngày cần một chai trắng dễ chịu — chai pha Trebbiano với Chardonnay là lựa chọn hợp lý.

Nếu bắt gặp Lambrusco — tìm chữ secco, và đừng bỏ qua chỉ vì tiếng xấu cũ của loại rượu này.

Bữa có nhiều đồ béo, thịt nguội, phô mai — đây chính là dịp một chai sủi nhẹ khô làm tốt hơn mọi chai đỏ tĩnh.