Trentino-Alto Adige

Đây là vùng cực bắc của nước Ý, nằm giữa dãy Alps, giáp Áo và Thuỵ Sĩ. Về mặt rượu vang, nó là phần khác thường nhất của Bắc Ý: vườn nho leo lên tới 1.200 mét, phần lớn rượu là vang trắng, và nửa phía bắc của vùng nói tiếng Đức.

Một vùng, hai nửa

• Alto Adige — tên tiếng Đức là Südtirol. Vùng này thuộc Áo cho tới sau Thế chiến thứ nhất, và tới nay tiếng Đức vẫn là ngôn ngữ chính. Nhãn rượu thường in hai thứ tiếng, tên nhà làm rượu nghe như tên Đức, và cách làm rượu cũng gần với Áo hơn với Ý.
• Trentino — nửa phía nam, nói tiếng Ý, ấm hơn một chút, làm nhiều vang đỏ hơn và cũng là nơi làm vang sủi theo lối cổ điển.

Riêng Alto Adige có khoảng 5.300 hecta vườn nho, làm chừng 3,9 triệu thùng mỗi năm — nhỏ so với các vùng khác của Ý. Tỉ lệ chia là 60% giống trắng, 40% giống đỏ, và vùng có 1 DOCG cùng 9 DOC, mật độ rượu có tên gọi bảo hộ vào loại cao nhất nước.

Nơi khí hậu Alps gặp Địa Trung Hải

Vùng nằm đúng chỗ giao nhau giữa vùng khí hậu Alps và vùng khí hậu Địa Trung Hải. Thung lũng sông Adige dẫn khí ấm từ hồ Garda lên phía bắc, còn núi cao chắn gió lạnh — kết quả là ngày ấm, đêm rất lạnh.

Đó là điều kiện hoàn hảo cho vang trắng: quả chín đủ mà độ chua và hương thơm không bị mất. Cùng một vùng nhỏ có thể trồng được cả giống ưa mát lẫn giống ưa ấm, chỉ bằng cách đổi độ cao vườn — điều rất hiếm ở Ý.

Giống nho

Ba giống bản địa đáng nhớ:

• Schiava (tiếng Đức: Vernatsch) — giống đỏ nhạt màu, nhẹ, thơm mùi dâu và hạnh nhân. Uống hơi mát tay, gần như một chai rosé đậm.
• Lagrein — giống đỏ đậm màu, đầy đặn, mùi mận đen và sô cô la. Đây là chai đỏ nghiêm túc của vùng.
• Gewürztraminer — giống trắng thơm nồng, mùi vải, hoa hồng và gia vị. Tên gọi gắn với làng Tramin ngay trong vùng.

Bên cạnh đó, vùng trồng rất tốt các giống quốc tế: Pinot Grigio, Chardonnay, Sauvignon Blanc, Riesling, Pinot Blanc, Merlot và Cabernet Sauvignon. Ở Trentino còn có Teroldego, giống đỏ bản địa cho chai đậm màu, với tên gọi riêng là Teroldego Rotaliano.

Hợp tác xã — và vì sao điều đó tốt cho người mua

Gần 70% rượu của Alto Adige được làm trong các hầm rượu do hợp tác xã điều hành. Ở nhiều nơi trên thế giới, chữ hợp tác xã đồng nghĩa với rượu tầm thường. Ở đây thì ngược lại.

Lý do là địa hình: vườn nho nằm rải trên sườn núi, mỗi hộ chỉ có vài mảnh nhỏ, không đủ quy mô để tự mua thiết bị và thuê chuyên gia. Gom lại thành hợp tác xã, họ có hầm rượu hiện đại, người làm rượu giỏi, và quan trọng nhất là chế độ trả tiền theo chất lượng nho chứ không theo cân nặng. Nhiều chai trắng hay nhất của cả nước Ý ra đời từ mô hình này.

Kho đang có gì

Phần lớn số chai đến từ St. Michael-Eppan, một hợp tác xã lâu đời của Alto Adige: Sanct Valentin Chardonnay và Sanct Valentin Sauvignon — dòng cao nhất của nhà, Fallwind Riesling, và Appius.

Từ Mezzacorona bên Trentino có Cabernet Sauvignon, Merlot Trentino, và Castel Firmian Teroldego Rotaliano — chai đại diện cho giống đỏ bản địa của vùng.

Đúng như đặc điểm vùng, giống trắng chiếm phần lớn: Chardonnay, Sauvignon Blanc, Riesling, Pinot Blanc và Pinot Grigio.

Rót một chai

• Trắng — 10 đến 12 độ C. Đừng ướp quá lạnh: rượu trắng vùng này sống bằng hương, và lạnh quá thì hương đóng lại.
• Đỏ nhẹ như Schiava — 14 đến 16 độ C, uống hơi mát tay.
• Đỏ đậm như Lagrein hoặc Teroldego — 16 đến 18 độ C.
• Ăn với gì — trắng hợp cá hấp, gà, món có kem, phô mai mềm và cả món Việt thanh; Gewürztraminer hợp món cay và món có gừng; đỏ đậm hợp thịt hun khói và món hầm.

Chọn chai nào

• Muốn một chai trắng Ý nghiêm túc — đây là vùng làm trắng hay nhất nước. Chọn Chardonnay hoặc Sauvignon Blanc dòng cao của một hợp tác xã lớn.
• Bữa cá hoặc gà — Pinot Grigio hoặc Pinot Blanc.
• Món cay, món có gia vị mạnh — Gewürztraminer, nếu tìm được.
• Muốn đỏ nhưng không nặng — Teroldego hoặc Schiava.