Vang Bồ Đào Nha

Bồ Đào Nha là nước hiếm hoi không chạy theo bộ giống nho quốc tế. Thay vì trồng Cabernet hay Chardonnay cho dễ bán, họ giữ hàng trăm giống bản địa mà phần lớn thế giới chưa từng nghe tên — và đó cũng là lý do một chai Bồ Đào Nha ngon thường rẻ hơn chai tương đương từ Pháp hay Ý.

Douro: nơi ra đời của vang cường hoá

Thung lũng Douro với những sườn đồi xếp đá bậc thang dốc đứng là vùng vang được phân định ranh giới sớm nhất thế giới, từ năm 1756. Nơi đây làm ra dòng vang cường hoá nổi tiếng: rượu mạnh được thêm vào giữa chừng quá trình lên men, men chết trước khi ăn hết đường, nên chai vừa ngọt vừa có nồng độ cao và sống rất lâu.

Vài kiểu chính hay gặp:

• Ruby — trẻ, ủ trong bồn lớn, giữ màu đỏ tươi và vị quả.
• Tawny — ủ lâu trong thùng gỗ nhỏ, ngả màu hổ phách, vị hạt và caramel; nhãn ghi 10, 20, 30 năm là tuổi trung bình của rượu trong chai.
• LBV — rượu của một niên vụ, ủ bốn tới sáu năm rồi mới đóng chai.
• Vintage — chỉ làm ở những năm xuất sắc, đóng chai sớm và cần hàng chục năm trong hầm.

Chính vườn nho ấy ngày nay cũng cho ra vang đỏ khô loại tốt, thường ghi Douro hoặc Duriense trên nhãn.

Vinho Verde và miền bắc

Vinho Verde nghĩa đen là "vang xanh", nhưng chữ xanh ở đây chỉ độ trẻ chứ không phải màu. Đây là vang trắng nhẹ cồn, axit cao, đôi khi còn lăn tăn chút ga, uống thật lạnh trong ngày nóng. Loại làm nghiêm túc từ giống Alvarinho — cùng giống Albariño bên kia biên giới Tây Ban Nha — thì đầy đặn và giữ được lâu hơn nhiều.

Dão, Bairrada và Alentejo

Dão nằm trong lòng chảo núi ở miền trung, cho vang đỏ thanh, có nét khoáng và tannin gọn. Bairrada gần biển hơn, nổi tiếng với giống Baga tannin cao và axit sắc, cần thời gian mới dịu.

Xuống phía nam, Alentejo rộng, phẳng và nóng, cho vang đỏ tròn vị, quả chín rõ, tannin mượt — kiểu chai uống ngay không cần chờ. Nhãn ghi Alentejano là vang cùng khu vực nhưng theo quy định thoáng hơn, thường là chỗ tìm được chai đáng tiền. Lisboa ven biển phía tây và Setúbal phía nam thủ đô — nơi làm vang ngọt Moscatel de Setúbal — hoàn thiện bức tranh miền nam.

Madeira: rượu càng nóng càng bền

Trên hòn đảo giữa Đại Tây Dương, người ta làm ra loại rượu cường hoá được nung nóng có chủ đích trong nhiều tháng, mô phỏng những chuyến tàu vượt xích đạo ngày xưa. Kết quả là thứ rượu gần như không thể hỏng: một chai Madeira đã mở vẫn ngon sau nhiều tháng, và những chai từ thế kỷ 19 đến nay vẫn uống được.

Giống nho nên nhớ

• Touriga Nacional — giống đỏ danh giá nhất, hương hoa tím và quả đen, cấu trúc chắc.
• Touriga Franca, Tinta Roriz (chính là Tempranillo), Trincadeira — thường đi cùng nhau trong một chai pha.
• Alicante Bouschet — hiếm ở chỗ ruột quả cũng đỏ, cho màu rất đậm.
• Arinto, Antão Vaz, Encruzado — ba giống trắng chủ lực: một bên giữ axit, một bên cho thân rượu đầy đặn, một bên hợp ủ gỗ.