Tây Ban Nha có diện tích trồng nho lớn nhất thế giới, và một thói quen ít nước nào giữ được: nhà làm rượu ủ chai trong hầm nhiều năm rồi mới bán. Người mua vì thế cầm về một chai đã sẵn sàng uống chứ không phải chờ thêm — điều đáng giá hơn nhiều so với con số trên nhãn giá.
Cách đọc nhãn: bốn chữ quyết định
Khác với Pháp hay Ý vốn xoay quanh vùng đất, nhãn Tây Ban Nha nói trước hết về thời gian nằm hầm. Bốn chữ dưới đây có mặt ở hầu hết mọi vùng:
- Joven — rượu trẻ, gần như không qua thùng gỗ, uống ngay cho tươi.
- Crianza — tổng cộng khoảng hai năm, trong đó ít nhất một năm nằm thùng sồi.
- Reserva — khoảng ba năm, ít nhất một năm trong thùng.
- Gran Reserva — khoảng năm năm, chỉ làm ở những niên vụ đủ tốt.
Càng lên hạng, vị quả càng lùi lại nhường chỗ cho vani, dừa, thuốc lá và da thuộc — dấu vết của thùng gỗ và thời gian. Về hạng vùng, DO là mức có kiểm soát phổ biến, DOCa (tiếng Catalan là DOQ) cao hơn và cho tới nay chỉ có Rioja cùng Priorat đạt được, còn Vino de Pago dành cho từng điền trang đơn lẻ nổi bật.
Rioja và Ribera del Duero
Rioja là vùng quen mặt nhất, lấy Tempranillo làm nền, thường thêm Garnacha, Graciano và Mazuelo. Rioja chia ba khu: Rioja Alta và Rioja Alavesa mát hơn cho chai thanh và giữ lâu, Rioja Oriental ấm hơn cho chai đầy đặn.
Ribera del Duero nằm trên cao nguyên cao và khắc nghiệt hơn, cũng dùng Tempranillo nhưng gọi bằng tên địa phương là Tinto Fino. Chênh lệch nhiệt ngày đêm rất lớn khiến chai ở đây đậm màu, cấu trúc chắc và tannin rõ hơn Rioja.
Castilla y León và Catalunya
Cao nguyên Castilla y León gom nhiều tiểu vùng rất khác nhau: Toro nắng gắt cho vang đỏ mạnh từ Tinta de Toro; Rueda làm vang trắng Verdejo tươi, hậu vị hơi đắng như vỏ hạnh nhân; Bierzo mát và ẩm hơn, nổi lên nhờ giống Mencía thanh thoát.
Ở Catalunya, Priorat là vùng dốc đá phiến đen, năng suất cực thấp, cho vang đỏ đậm đặc và khoáng từ Garnacha cùng Cariñena — thuộc hàng đắt nhất Tây Ban Nha. Cũng vùng này, Penedès làm Cava, vang sủi theo phương pháp lên men lần hai trong chai, dùng ba giống bản địa Macabeo, Xarel·lo và Parellada.
Galicia và bờ biển phía tây bắc
Vùng tây bắc mưa nhiều và xanh mướt, làm ra loại vang trắng khác hẳn phần còn lại của đất nước. Rías Baixas nổi tiếng với Albariño — vỏ dày, axit cao, vị đào và cam quýt cùng nét mặn của biển, hợp hải sản đến mức khó tìm được chai nào thay thế. Bên cạnh là Ribeiro, Valdeorras với giống Godello đang lên.
Miền Nam: Jerez và vang cường hoá
Jerez ở cực nam làm ra dòng vang cường hoá mà tiếng Anh gọi là Sherry — có lẽ là loại rượu vang bị hiểu lầm nhiều nhất. Nó không phải chỉ có một vị ngọt: Fino và Manzanilla khô hẳn, nhạt màu, ủ dưới một lớp men sống nổi trên mặt rượu; Amontillado và Oloroso đậm màu hơn, vị hạt và gỗ; chỉ Pedro Ximénez mới thực sự ngọt đặc như xi rô nho khô. Rượu được ủ theo hệ thống solera, rót dần từ thùng cũ sang thùng mới nên mỗi chai là hỗn hợp của nhiều năm.
Moscatel trồng khắp miền nam và ven Địa Trung Hải là một trong số ít giống nho mà rượu làm ra thơm đúng mùi quả nho tươi — lối vào dễ chịu cho người mới bắt đầu uống vang.
Bản đồ vùng vang Tây Ban Nha
Một số vùng chưa có ranh giới vang công bố mở nên đang mượn ranh giới hành chính — hình vẽ chỉ mang tính minh hoạ. Ranh giới DO/DOCa: Candiago et al. 2022 (CC0)
Hiển thị 1–6 trong 6 sản phẩm
