Arezzo

Arezzo nằm ở phía đông Toscana, cách Firenze chừng 80 km về hướng đông nam, ở độ cao 296 mét. Thành phố có khoảng 97.000 dân trên địa phận 386,25 km².

Đây là phần Toscana ít khách du lịch nhất và cũng ít được nhắc tới nhất trên nhãn rượu — nhưng lịch sử của nó thì dài hơn gần như mọi cái tên Toscana quen thuộc.

Một trong mười hai thành bang Etruscan

Tên Etruscan của thành phố là Aritim, và nó thuộc nhóm mười hai thành bang quan trọng nhất của nền văn minh ấy — cái mà sử sách gọi là Dodecapolis.

Hai hiện vật nổi tiếng nhất còn lại là tượng Chimera của Arezzo từ thế kỷ 5 trước Công nguyên và tượng Minerva từ thế kỷ 4 trước Công nguyên. Người La Mã chiếm thành năm 311 trước Công nguyên, và tới thời hoàng đế Augustus, Arezzo đã là thành phố lớn thứ ba của cả nước Ý, nổi tiếng nhờ xuất khẩu gốm Arretine.

Thời trung cổ, thành phố giành quyền tự trị năm 1098. Năm 1289 diễn ra trận Campaldino, nơi phe Ghibelline của Arezzo thua trận — Dante Alighieri có mặt trong đội quân Firenze hôm ấy. Năm 1384 thành phố rơi hẳn vào tay Firenze.

Ba cái tên đến từ đây

Guido d'Arezzo — nhà lý luận âm nhạc thời trung cổ, người phát minh ra lối ký âm hiện đại. Mỗi lần ai đó viết nốt nhạc lên khuông năm dòng, đó là hệ thống bắt nguồn từ công trình của ông.

Piero della Francesca — bộ bích hoạ ông vẽ ở Arezzo trong khoảng 1453 đến 1464 nằm trong số những tác phẩm quan trọng nhất của hội hoạ Phục hưng Ý.

Giorgio Vasari (1511–1574) — hoạ sĩ, kiến trúc sư, và là người viết bộ tiểu sử các nghệ sĩ đặt nền cho ngành lịch sử nghệ thuật. Gần như mọi điều ta biết về đời các danh hoạ Phục hưng đều đi qua trang sách của ông.

Thành phố còn được gọi là città dell'oro — thành phố vàng — nhờ nghề kim hoàn lâu đời, và mỗi năm tổ chức hội đấu thương thời trung cổ Giostra del Saracino.

Vì sao chai từ Arezzo lại ghi chữ Toscana

Đây là điều đáng biết nhất về Arezzo trên phương diện rượu.

Tỉnh này nằm ở rìa đông Toscana, xa các tên gọi lừng danh ở phía tây và phía nam như Montalcino hay Chianti Classico. Nhiều nhà làm rượu ở đây chọn đóng chai dưới hạng vùng rộng — Toscana IGT, tức là rượu đỏ Toscana không mang tên vùng nhỏ.

Lý do không phải vì chất lượng kém. Hạng IGT cho phép pha giống tự do, đặc biệt là dùng Cabernet Sauvignon hoặc Merlot bên cạnh Sangiovese — điều mà các tên gọi truyền thống siết chặt hơn nhiều. Chính con đường ấy đã sinh ra cả dòng Super Tuscan từ thập niên 1970, và tới nay vẫn là lựa chọn của nhiều nhà muốn tự do.

Nói cách khác: khi thấy chữ Rosso Toscano trên nhãn thay vì một cái tên vùng cụ thể, đó là tín hiệu về cách pha, không phải tín hiệu về đẳng cấp.

Đất và khí hậu

Ở độ cao gần 300 mét và nằm sâu trong nội địa, Arezzo mát hơn phần Toscana ven biển. Thung lũng quanh thành phố là đất nông nghiệp lâu đời, và chênh lệch nhiệt độ giữa ngày với đêm ở đây rõ hơn vùng thấp.

Với Sangiovese — giống vốn có độ chua cao — điều kiện ấy giữ được nét tươi; với Cabernet Sauvignon, nó cho thêm nét lá xanh và tiêu bên cạnh quả đen.

Kho đang có gì

Một chai: Questua Rosso Toscano của Tenute di Fraternita, pha Sangiovese với Cabernet Sauvignon.

Đây đúng là công thức tiêu biểu cho hướng đi vừa nói: Sangiovese cho khung xương và độ chua đặc trưng Toscana, Cabernet Sauvignon cho màu, thân và tannin chặt.

Rót và ăn với gì

Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C.

Rót ra bình — 45 phút tới một tiếng. Chai có Cabernet thường khép khi mới mở.

Ăn với gì — bò nướng, thịt hầm, mì sốt thịt bằm, pizza, phô mai cứng. Phần Sangiovese trong chai khiến nó hợp bất ngờ với món có cà chua — cặp đôi gần như không bao giờ sai.

Để dành — nhóm chai này uống tốt trong khoảng năm tới tám năm sau vụ.

Chọn chai nào

Muốn một chai Toscana không phải Chianti — đây là hướng đáng thử, và thường giá dễ chịu hơn các tên gọi nổi tiếng.

Quen uống Cabernet Sauvignon — chai pha kiểu này là cầu nối tự nhiên sang Sangiovese.

Bữa có mì Ý hoặc món cà chua — mở chai này, đừng chọn chai đỏ ngọt trái.