San Juan

Khi nói về rượu Argentina, gần như mọi câu chuyện đều dừng ở Mendoza. Nhưng tỉnh đứng ngay sau đó về sản lượng là San Juan, nằm về phía bắc, và nó là một nơi khác hẳn: nóng hơn, khô hơn, và có một loại gió riêng đủ khắc nghiệt để định hình cả nghề trồng nho.

Tỉnh rượu lớn thứ hai

San Juan xếp thứ hai Argentina về sản lượng rượu tính theo thể tích, và cũng đứng thứ hai trên toàn Nam Mỹ. Tính đến năm 2003, tỉnh có hơn 47.000 hecta trồng nho. Để so sánh, Mendoza làm ra hơn 60% lượng rượu cả nước — khoảng cách giữa hai tỉnh là rất lớn, nhưng San Juan vẫn bỏ xa phần còn lại.

Quy mô tỉnh

Tỉnh rộng 89.651 km², xếp thứ 15 trong các tỉnh Argentina về diện tích. Dân số 818.234 người theo điều tra năm 2022, xếp thứ 13 cả nước. Thủ phủ là thành phố San Juan.

Từ đồng bằng khô lên đỉnh Andes

Địa hình đổi rất nhanh theo hướng đông tây. Phía đông là đồng bằng khô cằn, ở giữa có vài dãy đồi thấp, rồi chuyển vụt lên thành các đỉnh Andes cao 6.000 mét ở phía tây. Nghề rượu nằm gọn trong dải thung lũng ở giữa.

Nóng và khô tới mức nào

Lượng mưa trung bình chỉ khoảng 150 mm một năm, và nhiệt độ mùa hè thường xuyên chạm 42°C. So với Mendoza thì San Juan nóng hơn và khô hơn rõ rệt. Không có tưới thì không có vườn nho — nước lấy từ sông San Juan và sông Jáchal qua hệ kênh nhân tạo.

Gió Zonda

Zonda là loại gió khô và nóng thổi từ dãy Andes xuống. Khi vượt núi, không khí mất hết hơi ẩm rồi tràn xuống sườn đông với nhiệt độ tăng vọt và độ ẩm rất thấp. Với vườn nho, gió này vừa có lợi vừa có hại: nó giữ cho chùm nho khô ráo và gần như triệt tiêu bệnh nấm, nhưng nếu thổi đúng lúc ra hoa hoặc lúc nho đã chín thì có thể làm cây mất nước và cháy lá.

Thung lũng Tulum và các huyện làm rượu

Trung tâm của nghề rượu là thung lũng Tulum, cùng ba huyện Calingasta, Ullum và Zonda — nơi tập trung phần rượu chất lượng cao của tỉnh. Các huyện này nằm cao hơn và mát hơn vùng đồng bằng, đủ để giữ độ chua cho nho.

Các giống nho của San Juan

Syrah và Douce noir — ở Argentina gọi là Bonarda — là hai giống cho rượu đỏ hạng cao của tỉnh. Cereza là giống năng suất cao, trồng cho khối lượng. Torrontés Sanjuanino là một dòng Torrontés riêng của vùng. Malbec cũng được trồng, dù ở đây nó không giữ vai trò áp đảo như tại Mendoza.

Malbec ở San Juan khác gì

Cùng một giống nho nhưng nắng gắt và biên độ nhiệt của San Juan cho ra kiểu rượu khác: quả chín hơn, tannin mềm hơn, cồn thường cao hơn, và ít nét hoa hơn so với Malbec vùng cao Mendoza. Không có kiểu nào đúng hơn kiểu nào — đó là hai cách đọc cùng một giống nho.

Một truyền thống khác: sherry, brandy và vermouth

San Juan có lịch sử lâu đời làm rượu kiểu sherry, làm brandy và làm vermouth. Đây là dấu vết của thời kỳ tỉnh này phục vụ thị trường trong nước với các loại rượu mạnh và rượu cường hoá, trước khi làn sóng vang chất lượng hướng xuất khẩu bắt đầu.

Chữ Reserva trên nhãn Argentina

Cần nói rõ: Reserva ở Argentina không có ràng buộc pháp lý chặt như Reserva của Tây Ban Nha. Nó là cách nhà làm rượu đánh dấu dòng cao hơn trong danh mục của chính mình — thường là nho chọn kỹ hơn và thời gian ủ gỗ dài hơn bản thường. Muốn biết cụ thể bao lâu thì phải đọc thông tin của từng nhà, chứ không suy ra từ chữ trên nhãn.

Trận động đất năm 1944

Hai trận động đất lớn đã xảy ra ở tỉnh, năm 1944 và năm 1977. Trận năm 1944 làm khoảng 10.000 người chết và buộc thành phố phải xây lại gần như từ đầu — đó là lý do trung tâm San Juan ngày nay trông hiện đại hơn hẳn các thành phố cùng tuổi ở Argentina.

Kinh tế ngoài rượu

Ngoài nho, tỉnh còn trồng ô liu, cây ăn quả và rau. Khai khoáng — vàng, chì, than chì — cùng khai thác dầu là các ngành đang lên. GDP năm 2018 vào khoảng 6,7 tỉ đô la Mỹ.

Uống Malbec San Juan thế nào

Rót 16–18°C. Vì kiểu rượu đầy đặn và tannin mềm, chai này hợp thịt nướng, sườn, món có nước sốt đậm. Mở trước nửa tiếng là đủ; không cần để lâu như các chai vùng cao có cấu trúc chặt hơn.