Trung Ý

Trung Ý là dải đất vắt ngang bán đảo, từ bờ biển Tyrrhenian phía tây qua dãy Apennines sang bờ Adriatic phía đông. Nếu Bắc Ý là nơi của Nebbiolo và vang sủi, Nam Ý là nơi của Primitivo và nắng gắt, thì Trung Ý là nơi của hai giống nho: Sangiovese và Montepulciano.

Bốn vùng

• Toscana — vùng nổi tiếng nhất, đất của Sangiovese: Chianti, Brunello di Montalcino, và cả dòng Super Tuscan.
• Umbria — vùng duy nhất của Trung Ý không giáp biển, nằm lọt giữa các vùng khác. Đồi thấp, khí hậu điều hoà.
• Marche — dải ven biển Adriatic phía đông. Nổi nhất là rượu trắng Verdicchio, tên lấy từ chữ verde nghĩa là xanh, do rượu có ánh xanh vàng nhẹ. Vị chanh, độ chua cao, kèm nét hạnh nhân đắng ở cuối.
• Abruzzo — vùng núi non nhất Trung Ý, nằm giữa đỉnh cao nhất của Apennine và biển. Đây là đất của Montepulciano.

Chỗ nhầm kinh điển: Montepulciano

Đây là cái bẫy lớn nhất khi đọc nhãn Ý, và nó nằm gọn trong Trung Ý.

Montepulciano vừa là tên một giống nho, vừa là tên một thị trấn ở Toscana. Hai thứ đó gần như không liên quan gì tới nhau.

• Montepulciano d'Abruzzo — rượu làm từ giống nho Montepulciano, trồng ở Abruzzo. Đỏ đậm, chua vừa, tannin chín, dễ uống.
• Vino Nobile di Montepulciano — rượu của thị trấn Montepulciano ở Toscana, làm chủ yếu từ Sangiovese, không hề có giống Montepulciano trong đó.

Trớ trêu hơn nữa: giống nho Montepulciano gần như không được trồng quanh chính thị trấn cùng tên. Nó là giống bản địa phân bố rộng thứ hai của Ý, có mặt ở Abruzzo, Lazio, Marche, Molise, Umbria và Puglia — nhưng hiếm khi thấy ở miền bắc vì chín quá muộn.

Cách nhớ gọn: thấy chữ d'Abruzzo là giống nho; thấy chữ Nobile là thị trấn.

Hai giống nho, hai tính cách

Sangiovese — độ chua cao, tannin rõ, màu không đậm, mùi anh đào chua, cà chua khô, thảo mộc và đất. Đây là giống cần thức ăn: uống không thì thấy gắt, ăn cùng món có dầu mỡ và cà chua thì mở ra hẳn.

Montepulciano — màu rất đậm, độ chua vừa phải, tannin chín và mượt, mùi mận và quả đen. Đây là chai dễ uống hơn nhiều, kể cả với người mới.

Nhiều chai Trung Ý pha cả hai, và đó là công thức khá thông minh: Sangiovese cho khung và độ chua, Montepulciano cho màu và độ tròn.

Kho đang có gì

Từ Toscana có sáu chai, gồm Brunello di Montalcino của Madonna Nera và Chianti Riserva của Tenute di Fraternita.

Từ Abruzzo có ba chai Montepulciano: bản DOCG Colline Teramane của Fantini — bậc cao nhất của giống này — cùng Lampasso Nero và Tavernello ở tầm phổ thông.

Từ Marche có bốn chai: Ludi và 'Ninfa' Rosso của Velenosi, 8 Otto Borghi của Casal Farneto, và Salpi Marche Rosso.

Từ Umbria có Vipra Rossa của Bigi.

Nhìn chung, Montepulciano và Sangiovese chiếm phần lớn, nhưng Merlot và Cabernet Sauvignon cũng có mặt trong khá nhiều chai — dấu vết của làn sóng dùng giống Pháp mà Toscana khởi xướng từ thập niên 1970.

Rót một chai Trung Ý

• Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C.
• Mở trước — 30 phút tới một tiếng cho chai đỏ tầm giữa; Brunello trẻ thì cần lâu hơn.
• Ăn với gì — đây là nhóm rượu hợp bữa cơm nhất trong toàn bộ vang Ý. Món có cà chua, thịt nướng, mì Ý, pizza, phô mai cứng. Sangiovese và cà chua là một cặp gần như không sai bao giờ.
• Để dành — chai tầm phổ thông uống trong ba tới năm năm; Brunello và Chianti Riserva sống lâu hơn nhiều.

Chọn chai nào

• Mới uống vang Ý — Montepulciano d'Abruzzo. Rẻ, tròn, không gắt, gần như không có chai dở.
• Bữa có mì Ý hoặc pizza — Chianti hoặc một chai đỏ Toscana.
• Muốn chai lớn để dành — Brunello di Montalcino.
• Muốn thử trắng Ý ít người biết — Verdicchio của Marche, uống với hải sản.