Amarone della Valpolicella Valpantena

Trên nhãn một chai Amarone, sau tên gọi chính có thể xuất hiện thêm một chữ. Chữ hay gặp nhất là Classico. Chữ còn lại — hiếm hơn nhiều — là Valpantena. Đây là hai phụ danh duy nhất được phép đứng ở vị trí ấy.

Điều đó khiến Valpantena thành một trong những dòng chữ đáng chú ý nhất mà ít người để mắt tới.

Thung lũng dài ba mươi cây số

Valpantena là một thung lũng thuộc tỉnh Verona, chạy khoảng 30 km từ dãy Monti Lessini xuống tới đồng bằng. Nó thuộc cộng đồng miền núi Lessinia, và các khu dân cư chính gồm Grezzana cùng các làng Poiano, Quinto di Valpantena, Marzana, Stallavena và Lugo — phần đầu thung lũng chạm ngay vào rìa thành phố Verona.

Vị trí ấy quan trọng: Valpantena nằm ở phía đông thành phố, tách khỏi cụm thung lũng phía tây bắc vốn là vùng lõi lịch sử làm nên phần Classico.

Cái tên: ngôi đền hay vũng lầy

Có hai cách giải thích cho tên gọi, và chúng khác nhau khá xa.

Cách thứ nhất truy về chữ pantheon, dựa vào một ngôi đền La Mã ở Santa Maria in Stelle ngay trong thung lũng. Cách thứ hai bình dân hơn nhiều: valle del pantano, nghĩa là thung lũng của vũng lầy.

Chưa bên nào thắng hẳn. Nhưng cả hai đều nhắc rằng nơi này có người ở từ rất lâu — dấu vết định cư thời đồ đồng đã được ghi nhận từ thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên, và tới thế kỷ 9 thung lũng đã có bốn làng.

Vì sao Valpantena cho chai thanh hơn

Chai Amarone Valpantena thường được mô tả là mảnh hơn, thơm hơn và bớt nặng nề so với bản Classico.

Lý do nằm ở hình dáng thung lũng. Valpantena mở thẳng lên vùng núi Lessini, nên khí lạnh từ trên cao đổ xuống đều đặn hơn. Đêm mát hơn thì độ chua trong quả được giữ lại, và với một loại rượu vốn dĩ đã 15 đến 16 độ cồn, chút chua thêm ấy là thứ giữ cho chai không thành sirô.

Với người uống, đây có thể là lối vào dễ chịu hơn. Amarone là dòng rượu nặng, và bản Valpantena giữ đủ nét đặc trưng nhưng đỡ đè người hơn.

Đá vôi, sỏi và cả đá cẩm thạch

Bên cạnh nông nghiệp, thung lũng sống bằng nghề khai thác sỏi và đá cẩm thạch. Chi tiết ấy nói thẳng về nền đất: đây là vùng đá vôi, nơi rễ nho phải len qua tầng đá để tìm nước.

Đất kiểu này thoát nước nhanh và giữ độ chua trong quả — hai điều kiện rất hợp với nho dùng làm rượu phơi khô, vì quả cần thành dày và không mọng nước để chịu được bốn tháng nằm trên giàn.

Một thung lũng có tuyến tàu điện riêng

Từ năm 1922 đến năm 1958 có tuyến tàu điện chạy giữa Verona và Grezzana.

Nghe qua là chuyện giao thông, nhưng nó nói về vị thế của thung lũng này trong nửa đầu thế kỷ 20: đủ đông người và đủ hàng hoá để nuôi một tuyến tàu riêng nối ra thành phố. Rượu là một phần trong dòng hàng ấy.

Kho đang có gì

Một chai: Corte Figaretto Amarone della Valpolicella Valpantena Brolo del Figaretto 2016. Đây là chai duy nhất trong kho mang phụ danh Valpantena, giữa một dãy Amarone phần lớn là bản Classico hoặc bản trơn.

Chính vì thế nó có giá trị riêng: đặt cạnh một chai Classico, nó cho thấy cùng một cách làm rượu trên hai mảnh đất khác nhau ra sao.

Rót và ăn với gì

Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C. Ấm hơn thì cồn bốc lên át hết hương.

Rót ra bình — khoảng một tiếng. Ly nên dùng loại bầu to để cồn bay bớt.

Ăn với gì — bò hầm, đuôi bò, cừu hầm, thịt thú rừng, phô mai Parmigiano lâu năm, sô cô la đen từ 70% trở lên. Vì bản Valpantena nhẹ tay hơn, nó cũng chịu được món nướng thường mà không đè bẹp món ăn như một chai Classico đậm.

Để dành — phần lớn chai uống tốt trong khoảng mười tới mười lăm năm sau vụ.

Uống dở — đậy nút, cất tủ lạnh, hôm sau vẫn ngon. Cồn cao làm nó bền hơn vang đỏ thường.

Chọn chai nào

Chưa từng uống Amarone — bản Valpantena là lối vào nhẹ nhàng hơn bản Classico.

Đã quen Amarone Classico — mở chai này để so hai thung lũng, cùng một cách phơi nho.

Bữa có món hầm lâu — đây đúng là dịp mở một chai Amarone.