Molise là vùng nhỏ thứ hai và trẻ nhất nước Ý, tách khỏi Abruzzo năm 1963, hơn nửa diện tích là núi. Trang này giải thích vùng đất ít người biết ấy.
Molise nằm ở sườn đông dãy Apennines, giữa Abruzzo ở phía bắc và Puglia cùng Campania ở phía nam. Đây là vùng mà ngay cả người Ý cũng hay quên — có hẳn một câu đùa quen thuộc trong nước rằng "Molise không tồn tại". Với người tìm rượu, chính điều đó lại đáng chú ý.
Vùng trẻ nhất nước Ý
Cho tới năm 1963, Molise vẫn là một phần của Abruzzo. Năm ấy nó được tách ra thành vùng hành chính riêng, và trở thành vùng ra đời muộn nhất trong hai mươi vùng của nước Ý.
Điều đó giải thích khá nhiều thứ. Molise không có một truyền thống rượu vang được quảng bá riêng suốt thế kỷ 20 như các vùng láng giềng; phần lớn nho ở đây từng đi vào chai mang tên vùng khác. Việc đóng chai dưới tên của chính mình là chuyện tương đối gần đây.
Nhỏ, cao và thưa người
Vùng rộng 4.460,65 km² — nhỏ thứ hai nước Ý, chỉ trên Valle d'Aosta. Dân số vào khoảng 285.940 người, chia làm hai tỉnh: Campobasso với 207.723 dân trên 84 xã, và Isernia với 78.217 dân trên 52 xã.
Địa hình thì 55% là núi, phần còn lại chủ yếu là đồi. Đất bằng gần như không có. Bờ biển Adriatic chỉ dài 35 km — một dải cát ngắn kẹp giữa hai vùng lớn hơn.
Với vườn nho, những con số ấy có nghĩa là: diện tích ít, độ cao nhiều, và gần như mọi mảnh vườn đều nằm trên sườn dốc. Đó là điều kiện khó làm ăn lớn nhưng thường có lợi cho chất lượng, vì độ cao giữ được độ chua và hương thơm.
Tintilia — giống nho vừa được tìm lại
Giống bản địa riêng của Molise là Tintilia, và câu chuyện của nó khá tiêu biểu cho cả vùng: giống này gần như biến mất, rồi mới được phục hồi trong khoảng mười năm trở lại đây.
Lý do nó suýt mất là chuyện thường gặp ở Ý sau chiến tranh — Tintilia cho năng suất thấp, nên khi người ta trồng lại vườn nho theo hướng sản lượng thì nó bị nhổ đi để nhường chỗ cho giống nhiều quả hơn. Phải tới khi thị trường bắt đầu trả tiền cho nét riêng thay vì cho số lít, giống này mới có lý do quay lại.
Với người uống rượu, Tintilia là một trong những cái tên đáng để mắt nếu bắt gặp: nó gần như chỉ có ở đây.
Biferno — tên gọi chính của vùng
Tên gọi rượu quan trọng nhất của Molise là Biferno, đặt theo con sông chảy dọc vùng từ dãy Matese ra biển Adriatic.
Bản đỏ pha 60 đến 70% Montepulciano với 15 đến 20% Aglianico, và — điều lạ nhất trong công thức — 15 đến 20% Trebbiano, một giống nho trắng. Đây là kiểu pha cũ, ngày nay hiếm gặp, và nó cho chai đỏ nhẹ hơn, tươi hơn so với một chai Montepulciano thuần.
Hai giống đỏ trong công thức cũng nói lên vị trí địa lý của Molise: Montepulciano là giống của Abruzzo ngay phía bắc, còn Aglianico là giống của Campania và Basilicata phía nam. Chai Biferno đứng đúng giữa hai miền.
Kho đang có gì
Một chai: Tombacco Capotavola Biferno Rosso Riserva. Đây là bản Riserva, tức đã ủ lâu hơn mức tối thiểu trước khi bán, và là chai duy nhất trong kho đến từ vùng này.
Với một vùng mà rất ít chai ra khỏi biên giới nước Ý, có được một chai mang đúng tên gọi Biferno đã là chuyện không thường gặp.
Rót và ăn với gì
Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C.
Rót ra bình — khoảng 45 phút với bản Riserva.
Ăn với gì — thịt cừu, thịt heo quay, xúc xích, mì sốt thịt, phô mai bán cứng. Molise là xứ chăn nuôi trên núi, và món ăn địa phương chủ yếu là thịt cừu cùng phô mai — đó cũng là hướng phối món tự nhiên nhất.
Để dành — bản Riserva uống tốt trong khoảng năm tới tám năm sau vụ.
Chọn chai nào
Muốn thử một vùng rượu Ý gần như chưa ai quanh bàn từng nghe tên — đây chính là chỗ.
Thích Montepulciano nhưng muốn chai gọn hơn — công thức Biferno có Aglianico và cả chút giống trắng, nên nhẹ nhàng hơn bản Abruzzo thuần.
Nếu bắt gặp chai ghi Tintilia — nên mua thử. Đó là thứ chỉ Molise mới có.
Bản đồ vùng nhỏ trong Nam Ý
Một số vùng chưa có ranh giới vang công bố mở nên đang mượn ranh giới hành chính — hình vẽ chỉ mang tính minh hoạ. Ranh giới DOC/DOCG: Candiago et al. 2022 (CC0)