Teroldego Rotaliano

Teroldego Rotaliano là chai đỏ mang tên riêng của Trentino: một giống nho bản địa, một mảnh đất nhỏ, và một cái tên gọi dùng cho đúng chỗ ấy. Trong một vùng phần lớn làm vang trắng và trồng giống ngoại lai, đây là thứ gần nhất với một chai đỏ mang bản sắc địa phương.

Campo Rotaliano — đồng bồi giữa hai con sông

Chữ Rotaliano trong tên gọi trỏ vào Campo Rotaliano, một dải đồng bằng bồi tích nằm đúng chỗ sông Noce đổ vào sông Adige. Nghìn năm nước lũ hai con sông mang phù sa và sỏi về đắp thành mảnh đất này.

Đặc điểm ấy quyết định vị rượu. Đất sỏi thoát nước rất nhanh nên rễ phải cắm sâu; nền sỏi ban ngày hút nhiệt rồi ban đêm nhả ra, giúp nho chín đều trong một vùng vốn nằm giữa núi. Đó là lý do một giống đỏ đậm màu như Teroldego lại chín được ở vĩ độ cao thế này.

Họ hàng bất ngờ với Syrah

Phân tích di truyền cho thấy Teroldego là anh em ruột với Dureza, một giống nho cổ của Pháp. Điều làm chuyện này đáng nhớ là Dureza chính là bố mẹ của Syrah.

Nghĩa là Teroldego đứng ở vị trí chú bác trong cây phả hệ của Syrah — giống nho làm nên vang đỏ vùng bắc Rhône và cả Shiraz của Úc. Uống một chai Teroldego rồi nghĩ về mối họ hàng ấy, sẽ thấy nét tiêu đen và cái vẻ đậm màu của nó không còn ngẫu nhiên.

Cái tên đến từ đâu

Có một cách giải thích quy tên giống về một ngôi làng ở Bắc Ý thế kỷ 15 mang tên Teroldeghe, nơi có ghi chép về việc bán rượu. Đây là kiểu nguồn gốc rất thường gặp với giống nho Ý cổ: tên đất thành tên nho, rồi nhiều thế kỷ sau tên nho quay lại thành tên rượu.

Giàn dây tirelle

Lối trồng truyền thống ở Campo Rotaliano dùng hệ giàn dây gọi là tirelle. Cây nho được kéo căng trên khung dây thay vì để tự do, cách làm hợp với đất phù sa màu mỡ nơi cây rất khoẻ và dễ mọc um tùm.

Đây là chi tiết nhỏ nhưng nói lên bài toán của vùng: đất tốt quá thì cây cho nhiều lá và nhiều quả, mà nhiều quả thì rượu loãng. Phần lớn công sức của người trồng ở đây là kìm bớt sức của cây chứ không phải thúc cho nó lớn.

DOC từ năm 1971

Teroldego Rotaliano được công nhận hạng DOC ngày 18 tháng 2 năm 1971, thuộc lớp tên gọi được lập sớm ở Ý.

Quy mô thì rất nhỏ: khoảng 400 hecta vườn nho ở Trentino, với hơn 300 người trồng. Chia ra, mỗi hộ chỉ có hơn một hecta — con số cho thấy vì sao hệ hợp tác xã lại quan trọng đến vậy ở đây.

Chừng 96% lượng Teroldego của thế giới được làm tại Ý; phần còn lại rải rác ở Mỹ, Brazil và Úc. Đây gần như là giống nho của một vùng duy nhất.

Chai Teroldego uống ra sao

Nho chín vào khoảng tuần cuối tháng 9 hoặc tuần đầu tháng 10, tức là chín muộn vừa phải.

Rượu ra rất đậm màu, ánh tím ở viền ly khi còn trẻ. Mùi có nét quả mọng đen và gia vị. Trong miệng, cảm giác điển hình là mượt, tannin tròn chứ không sắc cạnh, và cuối lưỡi không để lại vị đắng.

Nói ngắn gọn: đậm màu nhưng không nặng nề. Đây là kiểu vang đỏ dễ uống hơn vẻ ngoài của nó rất nhiều.

Kho đang có gì

Một chai: Castel Firmian Teroldego Rotaliano, làm bởi Mezzacorona — nhà nằm ngay tại Mezzocorona, một trong những xã của Campo Rotaliano. Đây là chai đại diện cho giống đỏ bản địa của Trentino trong kho.

Rót và ăn với gì

Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C.

Rót ra bình — 20 tới 30 phút với chai còn trẻ, giúp mở nét quả.

Ăn với gì — thịt heo quay, xúc xích nướng, thịt hun khói, nấm, phô mai bán cứng. Ở ngay tại vùng, chai này hay uống với thịt muối và món polenta.

Để dành — uống tốt trong khoảng năm tới tám năm sau vụ. Không phải loại cần chờ lâu.

Chọn chai nào

Muốn thử một giống nho Ý ít gặp — đây là lựa chọn tốt: đủ lạ để đáng nhớ, nhưng không khó uống.

Đã quen uống Syrah — mở một chai Teroldego để thấy nhánh họ hàng bên Ý của giống nho ấy.

Bữa cơm có thịt kho hoặc thịt nướng — chai này vào bữa rất tự nhiên, tannin tròn nên không cãi nhau với gia vị.