Trentino

Trentino là nửa phía nam của vùng Trentino-Alto Adige, quanh thành phố Trento, nằm dọc thung lũng sông Adige giữa các dãy núi. Khác với nửa phía bắc nói tiếng Đức, đây là phần nói tiếng Ý, ấm hơn một chút, và làm nhiều vang đỏ hơn.

Nhưng điều đáng nhớ nhất về Trentino không nằm ở giống nho. Nó nằm ở hai dòng chữ gần giống hệt nhau mà bạn sẽ thấy trên nhãn.

Trentino DOC và Trento DOC — hai cái tên khác nhau

Hai tên gọi này chỉ lệch nhau một chữ cái, cùng nằm trên một mảnh đất, nhưng dùng cho hai loại rượu hoàn toàn khác:

Trentino DOC — dành cho vang tĩnh, tức là rượu không sủi bọt. Đây là tên gọi bao trùm cả tỉnh, và nhãn thường ghi thêm tên giống nho ngay sau đó: Trentino Merlot, Trentino Chardonnay, Trentino Pinot Grigio.

Trento DOC — chỉ dành cho vang sủi làm theo lối cổ điển, lên men lần hai ngay trong chai. Không có chai vang tĩnh nào được mang tên này.

Nghĩa là khi cầm một chai ghi Trentino Merlot, bạn đang cầm vang đỏ tĩnh; còn chai ghi Trento thì chắc chắn là vang sủi. Biết một điều này thôi cũng đủ đọc kệ rượu vùng này nhanh hơn nhiều người.

Ngôi trường đã dạy cả vùng làm rượu

Ngày 12 tháng 1 năm 1874, Nghị viện xứ Tyrol họp ở Innsbruck ra quyết định lập một trường nông nghiệp tại San Michele all'Adige, ngay trong lòng Trentino. Người làm giám đốc đầu tiên là Edmund Mach, một nhà làm rượu gốc Lombardo-Veneto, và cái tên ấy tới nay vẫn gắn với cơ sở này.

Đây không phải một trường làng. Nơi này giữ bộ sưu tập giống nho lớn nhất nước Ý, và năm 2007 nhóm nghiên cứu ở đây hoàn thành bản nháp bộ gen của một dòng Pinot Noir — công trình được giới nghiên cứu nho trên toàn thế giới trích dẫn.

Một vùng nhỏ có trường nông nghiệp riêng từ thế kỷ 19 thì khác hẳn một vùng chỉ có kinh nghiệm truyền miệng. Đó là lý do vườn nho Trentino được trồng bài bản, và cũng là lý do các giống ngoại lai bén rễ ở đây sớm và chắc.

Vì sao Cabernet và Merlot hợp ở đây

Hai giống Bordeaux này là giống nhập, không phải giống bản địa, nhưng chúng đã ở Trentino đủ lâu để thành chuyện bình thường. Điều kiện của vùng giải thích vì sao chúng sống tốt: thung lũng sông Adige dẫn khí ấm từ hồ Garda lên phía bắc nên nho chín đủ, còn núi cao xung quanh làm đêm lạnh sâu nên độ chua không bị đốt mất.

Kết quả là chai Merlot hoặc Cabernet Sauvignon ở đây thường mảnh hơn, tươi hơn và ít nặng nề hơn bản làm ở xứ nóng. Chúng có nét lá xanh và tiêu nhẹ mà nhiều người thấy dễ chịu, dễ vào bữa cơm hơn là chai đỏ đậm quánh.

Vang sủi mới là niềm tự hào

Khoảng năm 1900, Giulio Ferrari mang giống Chardonnay từ Pháp về trồng ở Trentino. Ông học ở Geisenheim rồi sang Épernay ngay giữa vùng Champagne để học nghề, và mang về đúng cái lối làm rượu ấy.

Ngày nay Trento DOC chỉ dùng bốn giống: Chardonnay, Pinot Nero, Pinot Meunier và Pinot Bianco. Thời gian nằm trên men trong chai được quy định tối thiểu 15 tháng cho bản thường, 24 tháng cho bản ghi năm vụ, và 36 tháng cho bản Riserva. Hiện có 58 nhà làm loại rượu này.

Hợp tác xã cỡ lớn

Sản xuất ở Trentino tập trung hơn nhiều so với nửa phía bắc. Riêng Cavit, một liên minh hợp tác xã, kiểm soát chừng 65% sản lượng của cả tỉnh.

Với người mua, điều đó có hai mặt. Mặt tốt là chất lượng ổn định và giá dễ chịu — quy mô lớn cho phép đầu tư thiết bị và kiểm soát chặt. Mặt còn lại là chai ở tầm phổ thông thường an toàn hơn là cá tính; muốn tìm nét riêng thì phải đi lên các dòng cao của từng nhà.

Kho đang có gì

Hai chai, cả hai đều từ Mezzacorona, một nhà lớn của Trentino: một chai Cabernet Sauvignon và một chai Merlot Trentino. Đây đúng là gương mặt phổ thông của vùng — giống Bordeaux, làm sạch sẽ, giá phải chăng.

Rót và ăn với gì

Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C. Đây không phải nhóm rượu nặng, nên rót mát tay một chút sẽ giữ được nét tươi.

Rót ra bình — không cần thiết. Chai kiểu này mở ra uống được ngay, để trong ly chừng mười lăm phút là đủ.

Ăn với gì — thịt heo quay, gà nướng, bò xào, pizza, mì sốt cà chua thịt bằm. Merlot hợp món mềm và béo; Cabernet Sauvignon có tannin chặt hơn nên hợp món nướng có cháy cạnh.

Để dành — nhóm chai này uống trong ba tới năm năm là đẹp nhất, không cần cất lâu.

Chọn chai nào

Bữa cơm thường ngày — Merlot Trentino. Mềm, tròn, ít tannin gắt, hợp nhiều món.

Có món nướng — Cabernet Sauvignon, tannin đủ sức đứng cạnh thịt cháy cạnh.

Muốn thấy phần hay nhất của vùng — tìm một chai vang sủi mang tên Trento, không phải Trentino.

Muốn giống bản địa của vùng — tìm Teroldego, giống đỏ riêng của Trentino, với tên gọi Teroldego Rotaliano.