Côtes-du-Rhône

Côtes du Rhône là cái tên xuất hiện trên kệ rượu nhiều hơn gần như mọi tên gọi Pháp khác. Nó cũng là cái tên bị đánh giá thấp nhất — phần lớn vì người ta nghĩ tên rộng thì rượu xoàng, mà thực tế không hẳn vậy.

Trải 200 km, không chỉ ở miền Nam

Tên gọi được lập chính thức năm 1937, nhưng đã được dùng từ tận năm 1650 — nghĩa là nó có trước cả hệ AOC hơn hai thế kỷ rưỡi.

Phạm vi của nó chạy 200 km, từ Vienne ở phía bắc xuống Avignon ở phía nam, phủ 171 xã trên sáu tỉnh: Ardèche, Bouches du Rhône, Drôme, Gard, Loire và Vaucluse. Tổng diện tích khoảng 83.800 hecta, sản lượng chừng 3,3 triệu hectolit mỗi năm — tương đương khoảng 419 triệu chai.

Điểm hay bị bỏ qua: tên gọi này phủ cả phần bắc lẫn phần nam thung lũng. Nhưng trên thực tế gần như toàn bộ sản lượng đến từ miền Nam, nơi đất bằng phẳng hơn và trồng được diện rộng. Đó là lý do một chai Côtes du Rhône điển hình uống ra kiểu Nam Rhône chứ không phải kiểu Bắc Rhône.

Luật buộc chai phải có gì

Đây là chỗ khiến tên gọi này ổn định hơn người ta tưởng. Với rượu đỏ, quy định nêu rõ tỉ lệ tối thiểu:

• Phía nam Montélimar — tối thiểu 40% Grenache noir.
• Toàn vùng — tối thiểu 15% Syrah và/hoặc Mourvèdre cộng lại.
• Tối đa 5% giống trắng được phép có mặt trong chai đỏ.
• Độ cồn tối thiểu 11% cho cả ba màu.

Bộ ba Grenache – Syrah – Mourvèdre chính là công thức mà cả thế giới sau này gọi tắt là GSM. Grenache cho quả chín, độ ngọt trái cây và cồn; Syrah cho màu, tiêu và nét thịt hun; Mourvèdre cho khung xương và độ bền. Khi thấy chữ GSM trên một chai Úc hay Mỹ, đó là người ta đang bắt chước đúng công thức này.

Ba màu, không chỉ đỏ

Tên gọi cho phép cả đỏ, trắng và rosé. Đỏ áp đảo về sản lượng, nhưng rosé ở đây đáng chú ý hơn nhiều người nghĩ: cùng dàn giống Grenache làm nền, chai rosé cho vị dâu tươi và hậu vị hơi mặn, uống lạnh rất hợp món hải sản và món có ớt.

Đọc nhãn cho đúng bậc

Chữ Côtes du Rhône trơn là bậc dưới cùng của một cái tháp bốn tầng — trên nó còn Villages, Villages kèm tên xã (18 xã được phép), rồi 17 cru. Nhưng trong cùng bậc dưới cùng ấy vẫn có chênh lệch: một số nhà làm rượu chọn nho từ những khoảnh vườn cụ thể thay vì gom đại trà, và thường ghi điều đó lên nhãn.

Kho đang có gì

• Aimé Arnoux Sélection Parcellaire Côtes du Rhône — chữ sélection parcellaire nghĩa là chọn theo từng khoảnh vườn; đây là ví dụ đúng cho chuyện vừa nói ở trên.
• Brotte Père Anselme La Fiole Côtes du Rhône Rouge — nhà Brotte với kiểu chai thân vặn xoắn đã thành nhận diện riêng.
• Brotte Père Anselme La Fiole Côtes du Rhône Rosé — bản rosé cùng dòng, rót lạnh 8–10 độ.

Cả ba đều thuộc nhóm uống ngay, không cần chờ. Đỏ rót 16–17 độ, mở trước nửa tiếng là đủ.