Rueda

Trong một đất nước được biết đến chủ yếu nhờ vang đỏ, Rueda là vùng đã tự dựng tên tuổi bằng vang trắng. Đây là nơi giống Verdejo tìm được chỗ của mình, và cũng là một trong những vùng thay đổi nhanh nhất của Tây Ban Nha trong nửa thế kỷ qua.

Đất ban cho người đến ở, thế kỷ 11

Nghề làm rượu ở đây được ghi nhận từ thế kỷ 11, khi vua Alfonso VI ban quyền sở hữu đất cho những người tới định cư ở vùng vừa được tái chiếm.

Đây là cách các vùng rượu Tây Ban Nha thường ra đời: sau mỗi đợt tái chiếm đất, nhà vua cần người tới ở và canh tác, nên đem đất ra làm phần thưởng. Cây nho là một trong những thứ đầu tiên được trồng, vì nó sống được trên đất mà cây khác không sống nổi.

Ba mươi hai năm rệp và một người giữ giống

Từ năm 1890 đến 1922, rệp phylloxera phá huỷ hơn hai phần ba vườn nho của vùng. Đó là một đợt tàn phá kéo dài hơn ba thập niên, và Verdejo suýt biến mất cùng với nó.

Đề xuất lập hạng gọi tên đầu tiên xuất hiện từ năm 1935 nhưng không thành. Phải tới năm 1972, khi hãng Marqués de Riscal — vốn nổi tiếng ở Rioja — quyết định đầu tư vào Rueda, thời kỳ làm rượu chất lượng mới thực sự bắt đầu. DO chính thức được lập năm 1980.

Điều đáng chú ý: một hãng rượu đỏ danh tiếng đi tìm nơi làm vang trắng, và họ chọn một vùng gần như không ai biết tới. Bốn mươi năm sau, Verdejo là giống trắng nổi nhất Tây Ban Nha.

Bảy mươi hai xã trên cao nguyên

Vùng gọi tên trải trên 72 xã thuộc ba tỉnh Valladolid, Segovia và Ávila, tổng cộng khoảng 16.165 hecta, với 68 nhà làm rượu. Sản lượng vụ 2016–2017 là 678.889 hectolit.

Vườn nho nằm ở độ cao 600 đến 780 mét. Đây là con số quan trọng nhất của cả vùng: ở độ cao ấy, ban ngày nắng gắt giúp nho chín, còn ban đêm nhiệt độ tụt mạnh và giữ lại độ chua cùng hương thơm.

Không có đêm lạnh thì một vùng nóng và khô như Castilla không thể làm vang trắng tử tế. Độ cao chính là thứ cứu vãn điều đó.

Verdejo và những giống khác

Các giống trắng được phép gồm Verdejo, Viura, Sauvignon Blanc, Palomino Fino, và gần đây thêm Viognier cùng Chardonnay. Vùng cũng cho phép trồng giống đỏ: Tempranillo, Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah và Garnacha.

Nhưng Verdejo mới là lý do người ta tìm tới đây. Nó cho vang trắng có độ chua cao, mùi cỏ tươi và chanh, cùng một nét hạnh nhân đắng rất nhẹ ở hậu vị — dấu hiệu nhận dạng đặc trưng nhất của giống này.

Sauvignon Blanc trồng cạnh đó thường bị đem ra so, và điểm khác biệt đáng nhớ là Verdejo có thân dày hơn, ít nét cỏ gắt hơn, và cái đắng nhẹ cuối lưỡi mà Sauvignon Blanc không có.

Đọc nhãn Rueda

Có mấy dòng chữ đáng phân biệt trên nhãn:

Rueda — hạng cơ bản, đòi tối thiểu 50% các giống chính.

Vino de Pueblo — trên 85% nho phải đến từ một xã cụ thể được ghi trên nhãn. Đây là hướng đi khoanh vùng hẹp mà nhiều vùng châu Âu đang theo.

Gran Vino de Rueda — bậc cao nhất, đòi vườn nho trên 30 năm tuổi và năng suất dưới 6.500 kg mỗi hecta. Hai điều kiện này đều nhắm tới cùng một thứ: ít quả hơn, đậm đặc hơn.

Kho đang có gì

Một chai: Bodega Campo Eliseo Campo Alegre Blanco — chai trắng Verdejo. Cùng nhà làm rượu này cũng có hai chai đỏ bên Toro, nên đặt cạnh nhau là thấy được hai mặt của Castilla y León: cao nguyên ấy vừa làm ra chai đỏ nặng nhất, vừa làm ra chai trắng tươi nhất.

Rót và ăn với gì

Nhiệt độ — 8 đến 10 độ C. Đừng ướp quá lạnh, vì phần hương cỏ và chanh sẽ đóng lại.

Rót ra bình — không cần.

Ăn với gì — đây là một trong những chai trắng hợp mâm cơm Việt nhất. Độ chua cao và nét đắng nhẹ đi rất tốt với gỏi, nem, hải sản hấp, cá chiên, rau sống, và cả món chua cay. Nó cũng chịu được rau thơm — thứ mà nhiều vang trắng gặp là bị lấn.

Để dành — uống trẻ, trong vòng hai tới ba năm kể từ vụ.

Chọn chai nào

Chỉ định thử một chai trắng Tây Ban Nha — chọn Verdejo của Rueda.

Quen uống Sauvignon Blanc — Verdejo là bước chuyển rất tự nhiên, cùng độ tươi nhưng dày dặn hơn.

Bữa hải sản hoặc bữa nhiều rau thơm và món chua — đây là hướng đáng chọn nhất.

Muốn chai trắng có thể để lâu hơn — tìm bản ủ trên men hoặc bản ủ gỗ của chính giống này, nếu gặp.